Ubuntu DNS Nasıl Değiştirilir? Netplan ve systemd-resolved Ayarları

Ubuntu Server’da `/etc/resolv.conf` dosyasını elle düzenleyip yeniden başlatınca ayarların kaybolması oldukça yaygın. Bunun sebebi dosyanın çoğu kurulumda systemd-resolved veya ağ yöneticisi tarafından otomatik üretilmesi. Kalıcı DNS değişikliği için ağ yapılandırmasının doğru katmanını düzenlemek gerekiyor.

Önce aktif arayüz adını öğreniyorum:

ip -br address

Ardından `/etc/netplan/` altındaki YAML dosyasını açıyorum. Dosya adı sistemden sisteme değişebilir. Statik IP kullanılan basit bir örnek şöyle:

network:
  version: 2
  ethernets:
    ens3:
      addresses:
        - 192.0.2.10/24
      routes:
        - to: default
          via: 192.0.2.1
      nameservers:
        addresses:
          - 1.1.1.1
          - 9.9.9.9

YAML girintileri çok önemli. Sekme yerine boşluk kullanmak ve arayüz adını kendi sisteminize göre değiştirmek gerekiyor. Uzak VPS üzerinde çalışıyorsanız doğrudan `netplan apply` yerine önce şu komut daha güvenli:

sudo netplan try

Bağlantı koparsa yapılandırma belirli süre sonunda geri alınır. Her şey normalse onay verip ardından durumu kontrol edebilirsiniz:

resolvectl status
resolvectl query tdevelopers.tr

DHCP kullanıyorsanız mevcut DNS’i kabul etmek yerine `dhcp4-overrides` ile DHCP’den gelen DNS bilgisini kapatmanız gerekebilir:

dhcp4: true
dhcp4-overrides:
  use-dns: false
nameservers:
  addresses: [1.1.1.1, 8.8.8.8]

`/etc/resolv.conf` içinde `127.0.0.53` görmek tek başına hata değildir. Bu adres systemd-resolved’ın yerel önbellek çözümleyicisidir; gerçek üst DNS sunucuları `resolvectl status` çıktısında görünür. Dosyanın sembolik bağlantısını rastgele silmek, paket güncellemelerinde veya VPN kullanımında yeni sorunlara yol açabilir.

DNS değişikliğinden sonra alan adları hâlâ çözülmüyorsa güvenlik duvarında UDP/TCP 53 çıkışını, sağlayıcının ağ ayarlarını ve IPv6 DNS kayıtlarını da kontrol etmek gerekiyor.

Birden fazla ağ kartı bulunan makinelerde DNS önceliği ayrıca şaşırtabiliyor. VPN veya Docker ağı farklı resolver eklediğinde sorgu beklediğiniz sunucuya gitmeyebilir. `resolvectl status` çıktısında her bağlantının DNS Scope ve Current DNS Server alanlarına bakmak bu yüzden önemli. Değişiklikten önce Netplan dosyasının kopyasını almak ve sağlayıcının web konsolunu açık tutmak da bağlantı kaybı riskini azaltır.

Siz Ubuntu’da DNS’i Netplan üzerinden mi yönetiyorsunuz, yoksa NetworkManager mı kullanıyorsunuz? Özellikle VPS sağlayıcısına göre farklı bir davranış gördüyseniz paylaşır mısınız?